كرده ، و به اينجا آمده ، صاحبى ايلچى تحقيقات از او فرمودند از جمله مذكور نمود كه بعوض نفعى كه از سرگوراوزلى به من برسد شصت تومان وجه نقد به جهتى از جهات به من ضرر رسانيد . و چيزى از او عايد من نشد . چون از رفتار و كردار سرگوراوزلى فى الجمله استحضارى حاصل است يحتمل كه آن شخص خلاف نگفته و بيان واقع باشد . خلاصه آن روز و شب در آنجا توقف ، و روز ديگر روانهء يكورسكه شديم . يوم دوشنبه دهم : از پراخ لدنى حركت و روانهء يكورسكه شديم . مسافت هشت فرسنگ است . در عرض راه به محل سالدات اسكه رسيديم . چهارصد پانصد خانوار قزاق « 1 » و اروس در آنجا ساكن ميباشند . خانه‌هاى كپرى داشت از چوب ساخته‌اند . از آنجا كه عبور شد ، به قراول‌خانه رسيديم چند خانه كپرى داشت و جمعى از اروس در اينجا بودند . فرود آمده ، ناهار « 2 » صرف نموديم . زنى در اين منزل بود سالى چهار تومان پول اروس كه نصف پول ايران است مواجب مىگرفت و متوجهء طبخ اهل چاپارخانه بود ، و دايم مشغول طبخ كردن چيزى بود . از آنجا حركت و روانه شديم چندين تل و ماهور در راه بود ، جنگل در يك سمت راه واقع بود . و بعضى [ از قسمت ] راه را چوب‌بست كرده بودند . رودخانهء كوچكى در ماهور مىگذشت . از آنجاها عبور نموده به حوالى يكورسكه [ رسيديم ] . به قدر يكصد نفر سوار قزاق « 1 » و سركردهء آنها و كورنادر صاحب‌اختيار يكورسكه و جمعى از بزرگان آنجا به استقبال آمده انواع احترام نمودند . چون كورنادر آنجا مرد با تشخصى بود و احترام كلى نموده بود ، صاحبى او را در گاريت خود نشانيده به صحبت مشغول بودند ، تا وارد منزل شديم . از خانه‌هاى شاهى جائى را معين نموده بودند . صاحبى ايلچى در آنجا فرود آمد . سالدات‌هائى كه سر راه آمده بودند به‌جهت احترام طبل مىنواختند . بزرگان و اهالى آنجا فوج‌فوج آمده ، ديدن و احترام به عمل آورده تا شام شد . به استراحت مشغول شديم . يكورسكه سرحد چركس است . يك دفعه در پنجاه شصت سال قبل از اين با روس منازعه كرده ، سى چهل هزار نفر از جانبين مقتول شده‌اند ، و آخر اروس غالب شده ولايت آنها را تصرف كرده‌اند . چندى پايتخت اروس بوده ، حال ولايت آباد معمورى است . شش هفتهزار خانوار از اروس و قزاق « 1 » و متفرقه در آنجا هستند . خانه‌هاى عالى ، يك دو طبقه و كوچه‌هاى وسيع و بازار و دكان متفرقه دارد . قدرى از خانه‌ها در بلندى واقع است و قدرى در ماهور . گندم اين ولايت بسيار سفيد و خوب مىشود . نان خوب دارند . سيب ترش و ليموى درشت و هنديانه « 3 » خوب در اينجا ديده شد كه از همين محل به عمل مىآمد . جنرال مال‌ينكه كورنادر و صاحب اختيار اينجا مىباشد ، مرد دانشمند و آگاهى به‌نظر مىآمد . از طايفهء روس بزرگان و جمعيت معقول در يكورسكه توقف دارند . آن روز و

--> ( 1 ) - متن : قزاغ ( 2 ) - متن : نهار ( 3 ) - متن : هندبانه - هندوانه . فرهنگ معين